تقویم زرتشتی امروز: روج، جشن‌ها و گاهنبارهای ۱۴۰۵
هر روز ماه در آیین زرتشتی نامی دارد که به یک ایزد یا امشاسپند تعلق دارد. گردونهٔ زیر روج امروز را نشان میدهد؛ روی هر روز یا هر ماه بزنید تا معنی، جشن و تاریخ برابرش را ببینید.
روج امروز و گردونهٔ سی‌روزهٔ ماه
نشانهٔ جشن ماه آبان
امروز در گاهشمار زرتشتی
روز گوشماه آبان
گئوش اورون — روان آفرینش سودمند و نگهبان چهارپایان؛ روز پاسداشت جانوران.
پاسدار: جان جانورانروج شمارهٔ ۱۴ از ۳۰
جشن آبان: آبانگان
۱۰ آبان، روز آبان؛ آناهیتا و پاسداشت آب. ۳۶۱ روز دیگر (سال آینده).
- شمسی
- پنجشنبه، ۱۴ آبان ۱۴۰۵
- شاهنشاهی
- ۱۴ آبان ۲۵۸۵
- میلادی
- ۵ نوامبر ۲۰۲۶
سال زرتشتی ۳۷۶۴
آخرین به‌روزرسانی:
سال زرتشتی در یک نگاه
جشن بعدی: آذرگان — ۲۵ روز دیگر
گاهنبار میدیارم
گاهنبار۶۲ روز دیگر۱۶ تا ۲۰ دی
میانهٔ سال — یادبود آفرینش جانوران؛ جشن میانهٔ زمستان.
گاهنبار همسپتمدیم
گاهنبار۱۳۲ روز دیگرپنج روز پایانی سال
همهٔ سپاهیان گرد آیند — یادبود آفرینش انسان و فروهرها؛ پنج روز گاتا و درآستانهٔ نوروز.
رازِ جشنهای ماهانه: وقتی روز و ماه هم‌نام می‌شوند
روز
مهر
ماه
مهر
۱۶ مهر
جشن مهرگان
ماهها و روزها هر دو نام ایزدان را دارند. هر ماه که نام روزی از خودش را به تقویم می‌رساند، به آن روز جشن می‌گیرند: «مهر روز» در «مهر ماه» میشود مهرگان. به همین دلیل دوازده جشن ماهانه، هر سال در یک روز ثابت شمسی تکرار می‌شوند. تنها استثنا دی است، که چهار روز «دی» دارد و جشنش در نخستین روز ماه برگزار میشود.
روج‌نامه: سی نام برای سی روز
شمارهٔ روج همان شمارهٔ روز ماه است؛ مثلاً هر ۱۶ام ماه «مهرروز» است. نام‌هایی مانند بهمن، آبان، آذر، دی و اسفند که امروز نام ماههای ما هستند، از همین فهرست آمده‌اند.
روز ۱: هرمزدآفرینش و خرد
نخستین روز ماه از آنِ اهورامزداست؛ آفریدگار دانا و سرچشمهٔ روشنی و اشه.
روز ۲: بهمناندیشهٔ نیک
امشاسپند اندیشهٔ نیک و پاسدار چهارپایان سودمند؛ روزی برای مهربانی با جانوران.
روز ۳: اردیبهشتراستی و آتش
بهترین راستی و نظم هستی؛ امشاسپندی که پاسدار آتش است.
روز ۴: شهریورشهریاری آرمانی
فرمانروایی آرمانی و توانایی نیک؛ پاسدار فلزات و همهٔ آنچه به دست آدمی ساخته میشود.
روز ۵: اسفندارمذزمین و مهر
فروتنی و مهر مقدس؛ پاسدار زمین و در فرهنگ ایرانی نمادِ بزرگداشت زن.
روز ۶: خردادرسایی و آب
رسایی و کمال؛ پاسدار آب‌ها و تندرستی.
روز ۷: امردادبی‌مرگی و گیاه
بی‌مرگی و جاودانگی؛ پاسدار گیاهان و رویش.
روز ۸: دی‌به‌آذرآفریدگار
نخستین از چهار روز «دی» (به‌معنی آفریدگار)؛ روزی پیش از آذرروز و نیایش آتش.
روز ۹: آذرآتش و فروغ
ایزد آتش، فروغ اهورایی و پسر اهورامزدا؛ پیوند نمادین انسان با روشنایی.
روز ۱۰: آبانآب‌ها
آب‌های پاک و ایزدبانو آناهیتا، بخشندهٔ باروری و رودها.
روز ۱۱: خورشیدخورشید
ایزد خورشید و روشنایی روز؛ روز نیایش خورشید.
روز ۱۲: ماهماه و شب
ایزد ماه؛ نگهبان چهارپایان و شمارندهٔ زمان شب‌ها.
روز ۱۳: تیرباران
ایزد ستارهٔ باران؛ نبردکنندهٔ با خشکسالی و آورندهٔ باران.
روز ۱۴: گوشجان جانوران
روان آفرینش سودمند و نگهبان چهارپایان؛ روز پاسداشت جانوران.
روز ۱۵: دی‌به‌مهرآفریدگار
دومین «دی»؛ روزی پیش از مهرروز.
روز ۱۶: مهرپیمان و روشنایی
ایزد پیمان، دوستی و دادگری؛ پیمان‌بان و فرستندهٔ روشنایی.
روز ۱۷: سروشفرمانبری و پیام
ایزد شنیدن و فرمان‌پذیری؛ نگهبان روان آدمی و پاسدار شب.
روز ۱۸: رشنداوری و راستی
ایزد دادگری که در سنجش کردار آدمی ترازوی راستی به دست دارد.
روز ۱۹: فروردینفروهرهای پاکان
روز فروهرها، روان‌های پاکان و نیاکان؛ روز یاد درگذشتگان.
روز ۲۰: بهرامپیروزی
ایزد پیروزی و شکستِ بدی؛ نماد ایستادگی و نیرومندی.
روز ۲۱: رامآرامش و شادی
ایزد آرامش، خوشی و هوای خوش؛ همراه با ایزد وای.
روز ۲۲: بادباد
ایزد باد که میان زمین و آسمان در رفت‌وآمد است.
روز ۲۳: دی‌به‌دینآفریدگار
سومین «دی»؛ روزی پیش از دین‌روز.
روز ۲۴: دینوجدان و دین بهی
وجدان آدمی و دین راستین؛ ایزدی که راه نیک را می‌نماید.
روز ۲۵: اردبخت و پاداش
ایزدبانوی بخت نیک، پاداش و توانگری درست.
روز ۲۶: اشتادراستی
ایزد درستی و راست‌کرداری؛ نگهبان نظم و ایمنی.
روز ۲۷: آسمانآسمان
ایزد آسمان و فراخنای پیرامون جهان.
روز ۲۸: زامیادزمین
ایزد زمین و پشتیبان پادشاهی و فرّه ایزدی.
روز ۲۹: مانتره‌سپندکلام مقدس
سخن مقدس و آموزه‌های اشو زرتشت؛ نیروی نیایش و گفتار راست.
روز ۳۰: انیرانروشنی بی‌پایان
روشنایی بی‌آغاز و بی‌پایان؛ آخرین روز ماه و پایان هر دوره.
شش گاهنبار: شش گامِ آفرینش
| گاهنبار | به‌معنی | تاریخ |
|---|---|---|
| میدیوزرم | میانهٔ بهار | ۱۱ تا ۱۵ اردیبهشت |
| میدیوشهم | میانهٔ تابستان | ۱۱ تا ۱۵ تیر |
| پتیهشهیم | آوردن خرمن | ۲۶ تا ۳۰ شهریور |
| ایاثرم | بازگشت گله‌ها | ۲۶ تا ۳۰ مهر |
| میدیارم | میانهٔ سال | ۱۶ تا ۲۰ دی |
| همسپتمدیم | همهٔ سپاهیان گرد آیند | پنج روز پایانی سال |
کدام تقویم زرتشتی؟
سه گونهٔ سنتی در جامعههای زرتشتی رواج دارد: فصلی (همگام با سال خورشیدی و نوروز، رایج در ایران)، باستانی یا شهنشاهی و قدیمی، که با شهنشاهی یک ماه فاصله دارد. این صفحه، همانند گاهشمار شاهنشاهی، روج‌ها را بر روزهای ماه خورشیدی می‌نشاند؛ پس تاریخ جشن‌ها در همهٔ سال‌ها یکسان است و با شمارش فصلیِ ایران هم‌خوانی دارد. برای مراسم دینی، تاریخ اعلام‌شدهٔ انجمن زرتشتیان محل خود را معیار بگیرید.
می‌خواهید همین تاریخ را در سال شاهنشاهی ببینید؟ به تاریخ شاهنشاهی امروز یا تبدیل شمسی به شاهنشاهی سر بزنید.
پرسش‌های متداول
نام روج امروز، همراه با معنی و ایزد پاسدار آن، در گردونهٔ بالای همین صفحه نشان داده میشود و با تاریخ دستگاه شما هماهنگ است. روج یعنی نام اختصاصی هر یک از سی روز ماه در گاهشمار زرتشتی؛ برای دیدن روج هر روز دیگر، روی آن در گردونه بزنید.
در گاهشمار زرتشتی هر ماه و هر روز نامی دارد. جشن ماهانه وقتی برگزار میشود که نام روز با نام ماه یکی شود: «روز مهر» در «ماه مهر» که ۱۶ مهر است. تیرگان (۱۳ تیر)، آبانگان (۱۰ آبان) و اسفندگان (۵ اسفند) هم با همین قاعده بهدست میآیند.
جشنهای زرتشتی را میتوان در سه دسته دید: جشنهای ماهانه (دوازده جشن به نام امشاسپندان و ایزدان)، شش گاهنبار فصلی که هر کدام پنج روز است، و آیینهایی مانند نوروز، خردادسال (زادروز اشو زرتشت) و جشن سده.
گاهنبار شش جشن پنجروزه در طول سال است که هر کدام به یکی از شش مرحلهٔ آفرینش (آسمان، آب، زمین، گیاه، جانوران و انسان) تعلق دارد: میدیوزرم، میدیوشهم، پتیهشهیم، ایاثرم، میدیارم و همسپتمدیم. تاریخ هر کدام در بخش «سال زرتشتی در یک نگاه» آمده است.
در این صفحه، سی روج بر روزهای ماه شمسی نهاده شده است؛ پس ماهها و سال یکی است و تنها نام روزها فرق دارد. گونههای سنتی دیگر (مانند باستانی/شهنشاهی و قدیمی) ماههای ثابت سیروزه با پنج روز گاتا دارند و ممکن است چند روز یا حتی یک ماه با این شمارش اختلاف داشته باشند؛ جامعههای زرتشتی در ایران و هند هر یک گونهٔ خود را بهکار میبرند.
سال زرتشتی برابر است با سال هجری شمسی بهعلاوهٔ ۲۳۵۹؛ مثلاً ۱۴۰۵ شمسی برابر ۳۷۶۴ زرتشتی است. برای سال شاهنشاهی (۱۱۸۰ افزوده) از صفحهٔ تبدیل تاریخ استفاده کنید.
ماه زرتشتی سی روز دارد و سی نام روج از هرمزد تا انیران را شامل میشود. ماههای فروردین تا شهریور در تقویم شمسی ۳۱ روزهاند، و سیویکمین روز آنها در این شمارش نام اختصاصی ندارد.